Det vi veit

Natt til mandag 3. oktober 2022, døydde mor mi, 90 år gamal. Ho var på sjukeheim, hadde ulike sjukdomar og var svak og sengeliggande det meste av tida. Ho hadde det ikkje vondt og leid ikkje av smerter. Ho var berre trøytt og svak. Kreftene forsvann sakte men sikkert og ho var klar til å reisa si siste reis. Søndag 2. oktober fekk ho eit lite slag som starta den siste nedteljing. 

Eg har bedt om at ho ikkje skulle døy på ei tid der eg var bortreist, og at det ikkje skulle skje så brått at eg ikkje fekk vera der saman med henne. Herren oppfylte for meg begge desse ønskja. Eg fekk sitja ved senga og halda henne i handa siste kvelden, også då ho fredfullt og stille sovna inn, få minuttar over midnatt.

Det er ei underleg kjensle å oppleva at eit liv som har kjempa seg gjennom gode og vonde dagar heilt sidan byrjinga av dei harde 30-åra, stille ebba ut. Hjarta har slått i så lang tid, at det der og då, er vanskeleg å gripa dimensjonen i det. Og så, ein sein søndagskveld, har hjarta berre få slag att å slå, før det lange løpet på jorda er ført heilt til endes. Berre eitt steg står att, steget over målstreken og inn til ei kvile heime hjå Herren med gjensynsglede og fest av ein annan dimensjon. 

90 år er lenge. Likevel seier Guds ord at livet er som graset og som blomen på marka. Den står idag, i morgon er den borte og plassen han stod på veit ikkje av han. Og i det store perspektivet er alle menneskeliv korte. Det einaste vi veit, er at vi har dagen i dag og at vi lite veit om dagane som ligg framfor. 

Mange lever lange liv med mange år utan at livet ber den frukt det var tiltenkt å bera. Eller ein kan leva få år og setja spor etter seg, spor med evighetsverdi. Det står om Kong David, at han tente Gud i sin generasjon.  Første Krønikebok startar med 9 kapittel berre med ættelister. Det er mange navn som er vanskeleg nok å uttala. Det som slår meg når eg pløyer gjennom desse kapitla, er kor mange generasjonar det ikkje er noko å skriva om. Likevel er ikkje navna deira gløymde. Gud har dei med i si bok for å minna oss om at dei var der. Dei hadde si tid. Men brukte dei denne tida godt? Levde dei for Gud den tid dei fekk, eller levde dei for eg sjølve? Let dei Guds nåde gå til spille eller greip dei nåden for det kallet dei hadde fått?  Inn i mellom les vi navnet også på dei som levde ut Guds historie. I kapittel 4, ser vi at det var ein som heitte Jabes. Han bad i det minste til Gud og Gud svara bønnene hans. Dermed fekk han to eigne vers i Guds bok fordi det vitna om den tru Jabes hadde, ei tru han fekk god utteljing og godt vitnemål for.

Paulus seier at om vi lever, så lever vi for Herren. Om vi døyr, så døyr vi for Herren. Så enten vi då lever eller døyr, høyrer vi Herren til. Første setninga her er viktig: Lever vi, så lever vi for Herren! Ein anna stad, seier han: Og han (Jesus) døydde for alle, så dei som lever, ikkje lenger skal leva for seg sjølve, men for han som døydde og stod opp for dei. 

Lat oss gripa nåden for det kallet vi har fått og leva kvar dag for han som døydde og stod opp igjen for oss. Lat oss tena Gud i vår generasjon som David gjorde. Lat oss leva slik at Herrens notatbøker har innhald. Vi kjenner ikkje framtida, men veit at den er i Guds hender. Vi kjenner ikkje dagen i morgon, men vi veit at vi har dagen idag. Det er mange ting vi ikkje verken veit eller treng å vita. Men det vi veit, er at vi får eit rike som ikkje kan rokkast og at vi derfor med takk kan gripa den nåden som er gitt oss og fullføra løpet og den tenesta vi har fått av Herren med gudsfrykt og ærefrykt til glede for han. Livet er kort, men så lenge det heiter idag, er det slik at Gud i oss, arbeider. 

Herrens ande er over meg ...

Det var ein vakker dag i slutten av september. Sjøen låg heilt stille langs kysten og temperaturen var heilt oppunder 20 grader. På ein dagstur i teneste for evangeliet, nordover til ein av kystkommunane i Vestland, traff eg ei kvinne som trudde på Gud. Ho hadde bedt mykje i det siste på grunn av den urolege situasjonen som rår også i vår del av verda, med krig i Ukraina, med sabotasje på gassleidningar mellom Russland og Tyskland, med truslar om bruk av atomvåpen, energikrise i Europa og dyrtid på mange område. Ho var den første eg har kome til som spontant fortalde at den usikre tida vi lever i, har fått henne til å be til Gud. Det er interessant, synes eg, fordi eg har bedt nettopp om at det norske folk må venda seg til Gud når den falske tryggleiken blir skaka i grunnvollane.

Vi prata ei stund om at evangeliet om Jesus er det håpet Gud har gitt oss å setja vår lit til. Litt ut i samtalen fortalde ho at ho hadde vore ganske sjuk ei tid. Eg spurde om det var noko eg kunne be for henne om. Ho sa ho hadde store problem med ein sjukdom på augene og forventa ein større operasjon. 
Der ute på trappa ved huset der ho budde, fekk eg be om lækjedom for plagene. Etterpå tenkte eg på ordet eg hadde fått om morgonen frå Lukas 4. Vi skal ropa ut at fangar skal få fridom, at blinde skal få sjå og proklamera eit nådens år frå Herren. 

No var kvinna på ingen måte blind, verken fysisk eller åndeleg. Ho såg klart at Gud er vår einaste redning og vårt einaste håp. Eg skulle ønskja at alle andre eg snakka med den dagen hadde hatt like godt syn på dei augene som Paulus kallar for "hjarta sine auge" (Ef 1,18). Men mange er som farisearane Jesus var i snakk med; dei trur dei ser, men er blinde.
Men Jesus har kome for blant anna å opna blinde auge slik Jesaja føresa og som Jesus sjølv stadfesta både i ord og i gjerning. Han opna blinde auge i fysisk forstand, men var endå meir oppteken av at menneske skulle koma ut av den tilstanden Jesaja hadde skildra: "Dei forstår ikkje og skjønar ikkje. Auga deira er attklistra så dei ikkje kan sjå, hjarta óg, så dei ikkje kan skjøna" (44,18). Men han profeterte også om Jesus: "Du skal opna blinde auge og føra fangar ut or fengslet, dei som sit i mørker ut or fangeholet" (42,7).

Sjølv, har eg sett Gud gjera mange under med augene til folk, ikkje minst at latent sjeling har blitt perfekt lækt og at generelt dårleg syn har blitt kraftig forbetra ved bønn. 
Men det er eit større handicap for langt fleire, at dei berre ser det som er synleg for det naturlege auga, mens augene i hjarta er tilslørte og lukka igjen slik at dei ikkje vender om og blir gjort heile. 

Jesus smurde gjørme på augene til ein mann som var fødd blind og bad han vaska seg i Siloa-dammen. Då han hadde gjort det, kunne han sjå. Vi kjenner historia frå Johannesevangeliet kapittel 9. Farisearane gjekk til åtak på mannen med mange spørsmål som han ikkje kunne svara på i første instans. Men då han sa ting som korrigerte synet deira på Jesus på ein litt belærande måte, vart dei rasande, skjelte han ut og kasta han ut av synagogen. Då mannen seinare møtte Jesus og tilbad han, sa Jesus: "Til dom er eg komen til verda, så dei som ikkje ser skal sjå, og dei som ser skal verta blinde". Farisearane som stod der, høyrde dette og sa: "Kanskje vi óg er blinde?" Jesus svara: "Var de blinde hadde de inga synd. Men no seier de 'Vi ser!' Difor blir synda dykkar ståande". 

Det er ingenting som er annleis idag enn på Jesus si tid, når det gjeld desse spørsmåla. Men så er det her at Jesus ropar ut den programerklæring han framleis har gjennom oss som er hans forlenga arm og røyst, at fangar skal få fridom, at blinde skal sjå, at dei bundne skal bli løyst og ropa ut ein nådens år frå Herren - eit nådens år som etter alt å døma nærmar seg slutten. Men vi trur at før nådens tid er over, skal Guds ande koma over oss og salva oss i den gjerning og det verk som han sjølv vil gjera også i vår tid. Det er på gang ei utrenning av Den heilage ande som vi ikkje har sett maken til før. Vi kjenner at det åndelege klima endrar seg. I det naturlege ser vi at mange ting blir rista. Det er nødvendig for at dét skal bli ståande som ikkje kan ristast, det som er urokkeleg. Og sidan vi får eit rike som ikkje kan ristast, la oss gripa Guds nåde med takk og gjera vår teneste med evangeliet med stort frimod og med forfriska forventning. For det er vi som er på det sigrande laget, vi som har sett vårt håp til Jesus Kristus og ikkje til det usikre i verda. 

Ja, seier Herren: Fangar skal takast frå krigaren og byttet skal bergast frå valdsmannen (Jes 49,25). Tjuven er komen for å drepa, stela og øydeleggja, men Jesus kom for å gje liv, og det i overflod. Difor kan du vita om deg sjølv, og eg kan vita om meg sjølv, at Jesus i meg er i stand til å opna augene på dei som ikkje ser. Då kan vi gjera hans proklamasjon til vår og la den lyda alle stader der vi går: 

Herrens ande er over meg. For han har salva meg til å forkynna ein god bodskap for fattige. Han har sendt meg for å ropa ut at fangar skal få fridom og at blinde skal få sjå, for å setja undertrykte fri og ropa ut eit nådeår frå Herren.